روز سعدی در پژوهشگاه فرهنگ فارسی- تاجیکی

Рӯзи Саъдӣ дар Пажӯҳишгоҳи фарҳанги форсӣ-тоҷикӣ

اول اردیبهشت‌ماه جلالی در تقویم ایران روز سعدی نامگذاری شده است. به این مناسبت، در تاریخ مذکور، برابر با 20 آوریل سال روان، پژوهشگاه فرهنگ فارسی- تاجیکی محفل بزرگداشت سعدی شیرازی را با حضور جمعی از استادان و پژوهشگران تاجیک برگزار کرد.

1461325130_000008

قادر رستم، داستان‌نویس و پژوهشگر تاجیک که گردانندۀ محفل مذکور بود، گفت: وقتی در غرب تندیس مولیر را گذاشتند، در مراسم پرده برداری، یکی از دولتمردان در سخنرانی خود گفت: این تندیس نه برای تو که برای این ملت است تا جایگاه تو از یادهایشان زدوده نگردد. روز بزرگداشت سعدی که این محفل در حاشیۀ آن برپاست، برای صاحبان زبان پارسی است تا یاد سعدی را زنده بدارند. بزرگان ادب و حکمت ما نیز که سعدی از مشاهیر آنهاست، با نام و آثار خویش، به حکم سندی محکم و تاریخی، از زبان و فرهنگ ما، یعنی از ما دفاع می‌کنند».
دارا دوست، پژوهشگر شناخته تاجیک، ضمن تأکید بر جایگاه ویژۀ سعدی در فرهنگ مردم تاجیک و حتمی بودن تدریس آثار او در مدارس سنتی فرارود تا یک قرن پیش، گفت: «جامعۀ معاصر تاجیکستان به کتابی جامعتر که حاوی منابع معتبری در بارۀ روزگار و آثار سعدی و دیگر بزرگان ادب و سخن پارسی باشد، نیاز دارد». وی افزود: «اگر مراکز علمی و فرهنگی ایران برای عملی کردن این امر، مساعدت کنند، جای سپاس فرهنگیان و عموم خوانندگان تاجیک خواهد بود».
تاج‌الدین مردانی، عربشناس و پژوهشگر تاجیک و از دیگر مهمانان محفل، گفت: «در واقع، سعدی پیکرۀ خویش را در تاریخ و فرهنگ ما، خود بنیان گذاشته است. تاجیکان در طول قرن‌ها زیر سر فرزند نوزادشان کتاب قرآن و یا دیوان سعدی و یا حافظ و یا بیدل می‌نهادند. سنت مذکور را می‌توان گویاترین دلیلی برای تشخیص مقام شیخ سعدی شیرازی در فرهنگ مردم ما دانست». وی با اشاره به برگزاری همایش متنبی، شاعر عرب در تاجیکستان، سعدی را متنبی فارس دانست که مضامین متنبی را به اوج رسانده است.
عبدالخالق نبوی، پژوهشگر ادبیات تاجیک، ضمن اظهار خرسندی از برپایی این محفل، گفت: «جایگاه سعدی در نثر پارسی و جهان، کمتر از مقام شعر او نیست». وی افزود: «صدرالدین عینی محبتی خاص به سعدی داشته است و سبک و معیار نثر سعدی، بویژه، وقوع‌گویی او را دستور کار نویسندگی خود قرار داده است. در مجموع سعدی را می‌توان ماندگارترین سخنور پارسی‌گوی دانست که سخنش برای خاص و عام زنده است».

1461325198_000001

شمس‌الدین صالح‌اف، شادی‌محمد صوفی‌زاده، مبشر اکبرزاد و جلال شفیعی از دیگر مهمانانی بودند که در بارۀ شخصیت سعدی و حضور کم‌نظیر او در فرهنگ و سنت‌های دیرین تاجیکان و تاجیکستان، ملاحظه‌های خود را بیان کردند.
حسن قریبی، رئیس پژوهشگاه فرهنگ فارسی- تاجیکی، به نمایندگی از بنیاد سعدی ضمن خیرمقدم مهمانان، گفت: «یاد سعدی امروز دلیلی برای روشن کردن چراغ این محفل دوستانه و بهره‌ گرفتن از باغ سخن شکرین اوست.
شعر سعدی سرشار از عاطفه است و درک آن، صرف نظر از حدود اطلاعات و آگاهی‌‌ و دانش‌ برای هر کسی ممکن است. اگر صنایع ادبی و آرایه های شعری ابزاری برای خیال انگیزی شعر به شمار می آید سعدی در بسیاری از شعرهایش بی آنکه از این ابزار بهره‌ای برده باشد خیال انگیزی را به اوج رسانده است. به عبارت دیگر سعدی است که مضامین بلند را بدون کمند صید کرده است».
در پایان این نشست پیام دکتر غلامعلی حداد عادل رئیس بنیاد سعدی برای حاضران قرائت شد. در این پیام ضمن تبریک روز سعدی، حضور اصحاب پژوهش و علم را در پژوهشگاه ارج نهاده و در بخشی از آن چنین آمده بود: «هیچ کس به اندازۀ سعدی در آموزش زبان فارسی در جهان مؤثر نبوده است. کتاب «گلستان» او همیشه کتاب درسی زبان فارسی بود و این کتاب آنقدر استادانه و شیرین و جذاب تألیف شده است که همۀ خوانندگان را به شوق واداشته است و کمتر فارسی‌دانی تا این دهه‌های اخیر وجود داشته است که سر سفرۀ سعدی ننشسته باشد. گلستان برای فارسی‌زبان‌ها، فارسی‌خوان‌ها و فارسی‌آموزان در حکم شیر برای نوزاد بوده است و این جایگاه «گلستان» در گسترش زبان فارسی است. به همین جهت بود که ما بنیادی را که کارش آموزش زبان فارسی بود، به نام سعدی نام نهادیم».
اهل محفل مذکور ضمن صحبت‌های خویش، سعدی‌خوانی کردند.

1461325194_000003

Аввали урдибиҳиштмоҳи ҷалолӣ дар тақвими Эрон рӯз Саъдӣ номгузорӣ шудааст. Ба ин муносибат, дар таърихи мазкур, баробар бо 20 апрели соли равон, Пажӯҳишгоҳи фарҳанги форсӣ-тоҷикӣ маҳфили бузургдошти Саъдии Шерозиро бо ҳузури ҷамъе аз устодон ва пажӯҳишгарони тоҷик баргузор кард.
Қодири Рустам – достоннавис ва пажӯҳишгари тоҷик, ки гардонандаи маҳфили мазкур буд, гуфт: «Вақте дар ғарб тандиси Молйерро гузоштанд, дар маросими пардабардорӣ аз он, яке аз давлатмардон дар суханронии худ гуфт: «Ин тандис на барои ту, ки барои ин миллат аст, то ҷойгоҳи ту аз ёдҳошон зудуда нагардад». Рӯзи бузургдошти Саъдӣ, ки ин маҳфил дар ҳошияи он барпост, барои соҳибони забони порсист, то ёди Саъдиро зинда бидоранд. Бузургони адаб ва ҳикмати мо низ, ки Саъдӣ аз машоҳири онҳост, бо ном ва осори хеш, ба ҳукми санаде муҳкам ва таърихӣ, аз забон ва фарҳанги мо, яъне аз мо дифоъ мекунанд».
Доро Дӯст – пажӯҳишгари шинохтаи тоҷик, зимни таъкид бар ҷойгоҳи вижаи Саъдӣ дар фарҳанги мардуми тоҷик ва ҳатмӣ будани тадриси осори ӯ дар мадориси суннатии Фарорӯд то як қарн пеш, гуфт: «Љомеаи муосири Тоҷикистон ба китобе ҷомеътар, ки ҳовии манобеи муътабаре дар бораи рӯзгор ва осори Саъдӣ ва дигар бузургони адабу сухани порсӣ бошад, ниёз дорад». Вай афзуд: «Агар марокизи илмӣ ва фарҳангии Эрон барои амалӣ кардани ин амр мусоидат кунанд, ҷои сипоси фарҳангиён ва умуми хонандагони тоҷик хоҳад буд».
Тоҷиддин Мардонӣ – арабшинос ва пажӯҳишгари тоҷик ва аз дигар меҳмонони маҳфил гуфт: «Дар воқеъ, Саъдӣ пайкараи хешро дар таърих ва фарҳанги мо худ бунён гузоштааст. Тоҷикон дар тӯли қарнҳо зери сари фарзанди навзодашон китоби Қуръон ва ё девони Саъдӣ ва ё девони Ҳофиз ва ё девони Бедил мениҳоданд. Суннати мазкурро метавон гӯётарин далеле барои ташхиси мақоми шайх Саъдии Шерозӣ дар фарҳанги мардуми мо донист». Вай бо ишора ба баргузории ҳамоиши Мутанаббӣ – шоири араб дар Тоҷикистон, Саъдиро Мутанаббии форс донист, ки мазомини Мутанаббиро ба авҷ расондааст.
Абдухолиқи Набавӣ – пажӯҳишгари адабиёти тоҷик, зимни изҳори хурсандӣ аз барпоии ин маҳфил, гуфт: «Ҷойгоҳи Саъдӣ дар насри порсӣ ва ҷаҳон камтар аз мақоми шеъри ӯ нест». Вай афзуд: «Садриддин Айнӣ муҳаббати хос ба Саъдӣ доштааст ва сабку меъёри насри Саъдӣ, бавижа, вуқӯъгӯии ӯро дастури кори нависандагии худ қарор додааст. Дар маҷмӯъ, Саъдиро метавон мондагортарин суханвари порсигӯй донист, ки суханаш барои хосу ом зинда аст».

1461325322_000004

Шамсиддин Солеҳов, Шодимуҳаммади Сӯфизода, Мубашшири Акбарзод, Ҷалоли Шафеӣ аз дигар меҳмононе буданд, ки дар бораи шахсияти Саъдӣ ва ҳузури камназири ӯ дар фарҳанг ва суннатҳои дерини тоҷикон ва Тоҷикистон, мулоҳизаҳои худро баён карданд.
Ҳасани Қарибӣ – раиси Пажӯҳишгоҳи фарҳанги форсӣ-тоҷикӣ, ба намояндагӣ аз бунёди Саъдӣ, зимни хайрамақдами меҳмонон, гуфт: «Ёди Саъдӣ имрӯз далеле барои равшан кардани чароғи ин маҳфили дӯстона ва баҳра гирифтан аз боғи сухани шаккарини ӯст.
Шеъри Саъдӣ саршор аз отифа аст ва дарки он, сарфи назар аз ҳудуди иттилоот ва огоҳиву дониш, барои ҳар касе мумкин аст. Агар саноеи адабӣ ва орояҳои шеърӣ абзоре барои хаёлангезии шеър ба шумор меояд, Саъдӣ дар бисёре аз шеърҳояш, бе он ки аз ин абзор баҳрае бурда бошад, хаёлангезиро ба авҷ расондааст. Ба иборати дигар, Саъдист, ки мазомини баландро бидуни каманд сайд кардааст».
Дар поёни ин нишаст паёми доктор Ғуломалӣ Ҳаддоди Одил – раиси Бунёди «Саъдӣ» барои ҳозирон қироат шуд. Дар ин паём, зимни табрики рӯзи Саъдӣ, ҳузури асҳоби пажӯҳиш ва илмро дар Пажӯҳишгоҳ арҷ ниҳода ва дар бахше аз он чунин омада буд: «Ҳеч кас ба андозаи Саъдӣ дар омӯзиши забони форсӣ дар ҷаҳон муассир набудааст. Китоби «Гулистон»-и ӯ ҳамеша китоби дарсии забони форсӣ буд ва ин китоб он қадар устодона ва ширину ҷаззоб таълиф шудааст, ки ҳамаи хонандагонро ба шавқ водоштааст ва камтар форсидоне то ин даҳаҳои ахир вуҷуд доштааст, ки сари суфраи Саъдӣ нанишаста бошад. «Гулистон» барои форсизабонҳо, форсихонҳо ва форсиомўзон дар ҳукми шир барои навзод будааст ва ин ҷойгоҳи «Гулистон» дар густариши забони форсист. Ба ҳамин ҷиҳат буд, ки мо бунёдеро, ки кораш омӯзиши забони форсӣ буд, ба номи Саъдӣ ном ниҳодем».
Аҳли маҳфили мазкур зимни суҳбатҳои хеш, Саъдихонӣ карданд.

همچنین بررسی کنید

واژه‌‌نامۀ شکوری در وبگاه پژوهشگاه

«Вожаномаи Шакурӣ» дар вебгоҳи пажӯҳишгоҳ

نرم‌افزار «واژه‌نامۀ شکوری» از سوی پژوهشگاه فرهنگ فارسی- تاجیکی، حاوی بیش از ۴۹۰۰۰۰ (چهارصد و …

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *