مرکز دایره‌المعارف بزرگ اسلامی

Маркази Доиратулмаорифи бузурги исломӣ

مرکز دایره‌المعارف بزرگ اسلامی (مرکز پژوهشهای ایرانی و اسلامی) مؤسسهای علمی- پژوهشی است که در اسفند ماه سال ۱۳۶۲ توسط سید کاظم موسوی بجنوردی در تهران بنیاد نهاده شد. هدف این مرکز تدوین و انتشار دانشنامههای عمومی و تخصصی و کتب مرجع در ابعاد مختلف معارف بشری به ویژه فرهنگ و تمدن اسلامی و ایرانی است.
این مرکز سی و یک سال است که مشغول تدوین دائره‌المعارف بزرگ اسلامی به سه زبان فارسی، عربی و انگلیسی است. در کنار این کار عظیم دانشنامههای دیگر هم در دست تدوین است. مثل دانشنامه ایران باستان، دانشنامه حقوق، دانشنامه زبان‌ها و گویش‌های ایران، دانشنامه ایران، دانشنامه تهران بزرگ، دانشنامه فرهنگ مردم ایران، دانشنامه هنر و دانشنامه خلیج فارس و نیز تدوین تاریخ جامع ایران که اخیراً در بیست جلد منتشر شد. این اثر بزرگ ملی که بازتابنده بیش از سه هزار سال اندیشه و رفتار ایرانیان است در مدت چهارده سال توسط یکصد و هفتاد استاد برجسته به روش یک اثر مهم علمی نوشته شد و به صورت فاخری منتشر گردید. همزمان جغرافیای جامع ایران توسط بیش از پنجاه استاد متخصص در پنج جلد نوشته شد که امسال به چاپ می رسد. بخش‌های کردشناسی و مرکز لرشناسی ایران تشکیل شده و برای نوشتن تاریخ و فرهنگ آذربایجان نیز اقدام شده است. از سوی دیگر مشغول تدوین فهرستواره کتاب‌های فارسی سراسر جهان از آغاز تا آخر قرن سیزده به صورت موضوعی است که یازده جلد آن منتشر شده است. همچنین مرکز دائره‌المعارف تدوین فهرست مقالههای فارسی را که استاد بزرگوار مرحوم ایرج افشار شروع و شش جلد آنرا منتشرکردند در دست انجام دارد که تا مجلد ده آنرا منتشر کرده است. گفتنی است که مرکز فهارس مخطوطات و نسخههای عکسی کتابخانه مرکز دائره‌المعارف را نیز در دست انجام دارد که چند جلد آن منتشر شده است. تشکیل و توسعه کتابخانه دیجیتال نیز در حال انجام است. کتابخانۀ تخصصی این مرکز دارای گنجینهای افزون بر پانصد هزار جلد کتاب دربارۀ ایرانشناسی و اسلامشناسی است.

آثار مرکز
1. دائره‌المعارف بزرگ اسلامی که تاکنون ۲۱ جلد از آن منتشر شده است.
2. ترجمۀ عربی دائره‌المعارف بزرگ اسلامی که تاکنون ۸ جلد آن تحت عنوان دائره‌المعارف الاسلامیة الکبری منتشر شده است.
3. ترجمۀ انگلیسی دائره‌المعارف بزرگ اسلامی با همکاری مؤسسه مطالعات اسماعیلی لندن که تاکنون ۴ جلد آن توسط انتشارات بریل با نام دانشنامه اسلامیکا منتشر شده است.
4. دانشنامه ایران در ۳۰ جلد که تا کنون ۳ جلد از آن منتشر شده است.
5. جغرافیای جامع ایران در ۵ جلد – آماده چاپ.
6. تاریخ جامع ایران از آغاز تا پایان دوره قاجاریه در ۲۰ جلد – آماده چاپ.
7. تاریخ و فرهنگ کرد در ۶ جلد – در حال تدوین.
8. تاریخ و فرهنگ آذربایجان در ۲ جلد – در حال تدوین.
9. دانشنامه فرهنگ مردم ایران در ۸ جلد که تا کنون ۲ جلد آن منتشر شده است.
10. دانشنامه خلیج فارس در ۸ جلد – در حال تدوین.
11. دانشنامه تهران بزرگ در ۸ جلد – که دو جلد اول آن که مربوط به شمیران است منتشر شده است.
12. فهرستوارۀ کتاب‌های فارسی – معرفی آثار مکتوب فارسی از آغاز پیدایش این زبان تا پایان عهد چاپ سنگ از ماوراءالنهر تا آسیای صغیر در ۲۲ جلد که تا کنون ۱۱ جلد آن به چاپ رسیده است.
13. مجموعه پژوهشهای ایران باستان که ۶ جلد آن منتشر شده است.
14. شاهنامه فردوسی تصحیح دکتر جلال خالقی که در ۱۱ جلد منتشر شده است.
15. حافظ (زندگی و اندیشه)، ۱۳۹۱.

Маркази Доиратулмаорифи бузурги исломӣ (Маркази пажӯҳишҳои эронӣ ва исломӣ) муассисаи илмӣ-пажӯҳишӣ аст, ки дар исфандмоҳи соли 1362 ш. (феврал-марти 1983) тавассути Сайид Козими Мусавии Буҷнурдӣ дар Теҳрон бунёд ниҳода шуд. Ҳадафи ин марказ тадвин ва интишори донишномаҳои умумӣ ва тахассусӣ ва кутуби марҷаъ дар абъоди мухталифи маорифи башарӣ, ба вежа, фарҳанг ва тамаддуни исломӣ ва эронӣ аст.
Ин марказ сиву як сол аст, ки машғули тадвини «Доиратулмаорифи бузурги исломӣ» ба се забон – форсӣ, арабӣ ва инглисӣ аст. Дар канори ин кори азим, донишномаҳои дигар ҳам дар дасти тадвин аст, мисли «Донишномаи Эрони бостон», «Донишномаи ҳуқуқ», «Донишномаи забонҳо ва гӯишҳои Эрон», «Донишномаи Эрон», «Донишномаи Теҳрони бузург», «Донишномаи фарҳанги мардуми Эрон», «Донишномаи ҳунар» ва «Донишномаи Халиҷи Форс» ва низ тадвини «Таърихи ҷомеъи Эрон», ки ахиран дар бист ҷилд мунташир шуд. Ин асари бузурги миллӣ, ки бозтобандаи беш аз сӣ ҳазор соли андеша ва рафтори эрониён аст, дар муддати чаҳордаҳ сол тавассути яксаду ҳафтод устоди барҷаста ба равиши як асари муҳимми илмӣ навишта шуд ва ба сурати фохире мунташир гардид. Ҳамзамон, ҷуғрофиёи ҷомеъи Эрон тавассути беш аз панҷоҳ устоди мутахассис дар панҷ ҷилд навишта шуд, ки имсол ба чоп мерасад. Бахши курдшиносӣ ва Маркази луршиносии Эрон ташкил шуда ва барои навиштани таърих ва фарҳанги Озарбойҷон низ иқдом шудааст. Аз сӯи дигар, машғули тадвини Феҳриствораи китобҳои форсии саросари ҷаҳон аз оғоз то охири қарни сездаҳи ҳиҷрии қамарӣ ба сурати мавзӯӣ аст, ки 11 ҷилди он мунташир шудааст. Ҳамчунин, Маркази Доиратулмаориф тадвини феҳристи мақолаҳои форсиро, ки устоди бузургвор марҳум Эраҷи Афшор шурӯъ ва 6 ҷилди онро мунташир карданд, дар дасти анҷом дорад, ки то ҷилди 10-и онро мунташир кардааст. Гуфтанист, ки Маркази фаҳорис (=феҳристҳои)-и махтутот ва нусхаҳои аксии Китобхонаи Маркази Доиратулмаорифро низ дар дасти анҷом дорад, ки чанд ҷилди он мунташир шудааст. Ташкил ва тавсиаи Китобхонаи диҷитол низ дар ҳоли анҷом аст. Китобхонаи тахассусии ин марказ дорои ганҷинаи афзун бар 500 000 ҷилд китоб дар бораи эроншиносӣ ва исломшиносӣ аст.

Осори марказ:
1. «Доиратулмаорифи бузурги исломӣ», ки то кунун 21 ҷилд аз он мунташир шудааст;
2. Тарҷумаи арабии «Доиратулмаорифи бузурги исломӣ», ки то кунун 8 ҷилди он таҳти унвони «Доират-ул-маориф-ил-исломият-ул-кубро» мунташир шудааст;
3. Тарҷумаи инглисии «Доиратулмаорифи бузурги исломӣ» бо ҳамкории Муассисаи мутолиоти исмоилии Лондон, ки то кунун 4 ҷилди он тавассути интишороти «Брил» бо номи «Донишномаи исломико» мунташир шудааст;
4. «Донишномаи Эрон» дар 30 ҷилд, ки то кунун 3 ҷилд аз он мунташир шудааст;
5. «Ҷуғрофиёи ҷомеъи Эрон» дар 5 ҷилд – омодаи чоп;
6. «Таърихи ҷомеъи Эрон аз оғоз то поёни давраи Қоҷория» дар 20 ҷилд – омодаи чоп;
7. «Таърих ва фарҳанги курд» дар 6 ҷилд – дар ҳоли тадвин;
8. «Таърих ва фарҳанги Озарбойҷон» дар 2 ҷилд – дар ҳоли тадвин;
9. «Донишномаи фарҳанги мардуми Эрон» дар 8 ҷилд, ки то кунун 2 ҷилди он мунташир шудааст;
10. «Донишномаи Халиҷи Форс» дар 8 ҷилд – дар ҳоли тадвин;
11. «Донишномаи Теҳрони бузург» дар 8 ҷилд, ки ду ҷилди он марбут ба Шимрон аст, мунташир шудааст;
12. «Феҳриствораи китобҳои форсӣ» – муаррифии осори мактуби форсӣ аз оғози пайдоиши ин забон то поёни аҳди чопи санги аз Мовароуннаҳр то Осиёи сағир дар 22 ҷилд, ки то кунун 11 ҷилди он ба чоп расидааст;
13. «Маҷмӯаи пажӯҳишҳои Эрони бостон», ки 6 ҷилди он мунташир шудааст;
14. «Шоҳнома»-и Фирдавсӣ, тасҳеҳи доктор Ҷалол Холиқии Мутлақ, ки дар 11 ҷилд мунташир шудааст;
15. «Ҳофиз (зиндагӣ ва андеша)», 1391 ш.

همچنین بررسی کنید

واژه‌‌نامۀ شکوری در وبگاه پژوهشگاه

«Вожаномаи Шакурӣ» дар вебгоҳи пажӯҳишгоҳ

نرم‌افزار «واژه‌نامۀ شکوری» از سوی پژوهشگاه فرهنگ فارسی- تاجیکی، حاوی بیش از ۴۹۰۰۰۰ (چهارصد و …

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *